Pakistanın Ali Hərbi Nümayəndəsi Tehranda Regional Sülhə Aparan Yolları Möhkəmləndirir
Pakistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, feldmarşal Asim Munir son 24 saat ərzində İran rəhbərliyi ilə intensiv və yüksək səviyyəli diplomatik danışıqlar apararaq regional gərginliyin azaldılması istiqamətində mühüm irəliləyişə nail olub. Pakistan Silahlı Qüvvələrinin İctimaiyyətlə Əlaqələr Xidməti (ISPR) tərəfindən şənbə günü yayılan açıqlamada bildirilib ki, tərəflər “yekun razılaşmaya doğru ümidverici addımlar” atıblar.
Rəsmi məlumata əsasən, “müsbət və konstruktiv atmosferdə” keçirilən görüşlər davam edən vasitəçilik prosesinə yeni dinamika qazandırıb. Tehrana səfərini başa vuran feldmarşal Asim Munirin müzakirələri artıq sadəcə siyasi bəyanatlar mərhələsindən çıxaraq, konkret və detallı diplomatik çərçivə üzrə substantive danışıqlar səviyyəsinə yüksəlib.
Müzakirələrin əsas istiqamətləri sırasında Hörmüz boğazında təhlükəsiz dəniz naviqasiyasının təmin olunması, İranın nüvə proqramı ətrafında dialoq, beynəlxalq sanksiyaların yumşaldılması və hərbi qarşıdurmanın yenidən alovlanmasının qarşısını alacaq zəmanət mexanizmləri yer alıb.
ISPR-in bəyanatında vurğulanıb ki, feldmarşal Munirin Tehran səfəri “gərginliyin azaldılması və konstruktiv əməkdaşlığın təşviqi məqsədilə aparılan davamlı vasitəçilik səylərinin mühüm tərkib hissəsidir”. Bu təşəbbüs, xüsusilə 8 aprel 2026-cı il tarixli atəşkəsdən sonra bölgədə davam edən həssas təhlükəsizlik fonunda Pakistanın regional sabitlik naminə körpü rolunu gücləndirdiyini göstərir.
İkitərəfli məsləhətləşmələrin əsas məqsədi regionda sülh və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi, eləcə də yekun siyasi razılığa nail olmaq üçün diplomatik prosesin sürətləndirilməsidir. İran rəsmiləri Pakistanın “səmimi və konstruktiv vasitəçilik missiyasını” yüksək qiymətləndirərək, İslamabadın regional problemlərin sülh yolu ilə həllinə sadiqliyini xüsusi vurğulayıblar.
Tehranda feldmarşal Asim Munir İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, İran parlamentinin sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf, xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və daxili işlər naziri İsgəndər Momeni ilə geniş tərkibli görüşlər keçirib. Bu görüşlər Pakistanın İranla diplomatik əlaqələrinin həm genişliyini, həm də strateji əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirib.
Qeyd olunur ki, Pakistan rəhbərliyinin Tehrana bu, son bir həftə ərzində ikinci yüksək səviyyəli səfəridir. Feldmarşal Munir ötən ay daxili işlər naziri Möhsen Nəqvinin müşayiəti ilə İrana səfər etmiş, həmin görüşlər də İran–ABŞ münasibətlərində gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş daha geniş regional vasitəçilik prosesinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilmişdi.
Son günlər vasitəçilik təşəbbüslərinin coğrafiyası daha da genişlənib. Qətər ABŞ ilə koordinasiyalı şəkildə xüsusi diplomatik nümayəndə heyəti göndərib, Səudiyyə Ərəbistanının daxili işlər naziri Əbdüləziz bin Səud Əl-Səud isə Tehranda Pakistan nümayəndələri ilə birbaşa təmaslar aparıb. Eyni zamanda, Pekində fəaliyyət göstərən iranlı diplomat Çin tərəfindən irəli sürülən sülh təşəbbüsünü dəstəkləyərək Pakistanın bu prosesdəki rolunu açıq şəkildə təqdir edib.
Regional müşahidəçilər Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin ritorikasında da yumşalma və gərginliyin azaldılmasına yönəlik daha praqmatik yanaşmanın formalaşdığını qeyd edirlər. Xüsusilə, qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün strateji əhəmiyyət daşıyan dəniz ticarət marşrutlarının fasiləsiz fəaliyyətinin qorunması prioritet məsələlərdən biri kimi ön plana çıxır.
Bütün bu proseslər ABŞ və onun Yaxın Şərqdəki müttəfiqlərinin ciddi diplomatik təzyiqləri fonunda davam edir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp çərşənbə günü açıqlamasında danışıqların “yekun mərhələyə yaxınlaşdığını” bildirib və razılaşmanın qısa müddətdə əldə olunmaması halında hərbi əməliyyatların yenidən başlaya biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
İran tərəfi isə öz növbəsində ABŞ tərəfindən mümkün hərbi müdaxilənin regiondan kənara çıxan ciddi nəticələr doğura biləcəyini vurğulasa da, diplomatik yolların hələ də açıq saxlanıldığını bəyan edib.
ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubio Pakistanın prosesdəki rolunu xüsusi vurğulayaraq bildirib ki, “bu məsələdə əsas həmsöhbət Pakistan olub və olmaqda davam edir”. O, Pakistanın vasitəçilik fəaliyyətini “təqdirəlayiq diplomatik səylər” kimi xarakterizə edib və Vaşinqtonun feldmarşal Asim Munirlə ən yüksək səviyyədə daimi əlaqə saxladığını qeyd edib.
Beynəlxalq siyasi dairələrin qiymətləndirmələrinə görə, hazırda formalaşan diplomatik proses birdəfəlik böyük sazişdən daha çox, mərhələli və uzunmüddətli sabitləşdirmə strategiyasını xatırladır. Pakistan isə təmkinli dövlətçilik ənənəsi və balanslaşdırılmış diplomatik yanaşması ilə regional qarşıdurmadan çıxış yollarının formalaşdırılmasında mühüm aktorlardan biri kimi çıxış edir.
Gültəkin Məmmədova
