İnternetdə İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun mümkün ölümü və ya ağır yaralanması ilə bağlı şayiələr sürətlə yayılmağa başlayıb. Bu iddiaların yaranmasına səbəb onun yaxınlarda yayımlanan video müraciəti olub. İranlı jurnalistlər və sosial şəbəkə istifadəçiləri həmin videoda dipfeyklərə xas bəzi anomaliyalar – məsələn, altıncı barmaq – gördüklərini iddia edirlər.
Bununla paralel olaraq İranın lideri Müctəba Xamneinin də öldüyü barədə şayiələr yayılmağa davam edir.
Musavat.com xəbər verir ki, bu barədə URA.RU-nun materialında təqdim olunub.
Sayt yazır ki, şayiələrin başlanmasına səbəb İsrail tərəfinin İranla gərginliyin artdığı bir vaxtda yaydığı Netanyahuya aid video müraciət olub. Bəzi izləyicilər – xüsusilə də iranlı jurnalistlər – bu videonun yüksək ehtimalla süni intellekt vasitəsilə hazırlanmış ola biləcəyini iddia ediblər. Onların fikrincə, saxtalığın əsas sübutu kadrlardan birində baş nazirin sağ əlində aydın görünən altı barmaqdır. Sosial şəbəkələrdə bu anomaliyanın ən aydın göründüyü kadrlar sürətlə yayılıb.
Neyroşəbəkə üzrə mütəxəssislər izah edirlər ki, insan əli süni intellekt üçün generasiya baxımından bədənin ən çətin hissələrindən biridir. Uzun müddət süni intellekt əlləri tipik səhvlərlə təsvir edirdi: artıq barmaqlar, birləşmiş barmaqlar və ya düzgün olmayan oynaqlar. Buna görə də “altıbarmaqlılıq” süni intellektlə yaradılmış görüntülərin bir növ simvoluna çevrilib. İstifadəçilərin diqqət yetirdiyi ikinci detal isə danışıq zamanı ağız hərəkətlərindəki qəribəliklər olub. Bəzi anlarda Netanyahuya məxsus dişlər sanki yoxa çıxır, sonra isə yenidən görünür. Bu da dipfeyklərə xas klassik problemdir: dodaq hərəkətlərinin sinxronlaşdırılması zamanı neyroşəbəkə tez-tez dişləri “bulanıqlaşdırır” və ya itirir. Bunun səbəbi dişlərin ağız formasının davamlı dəyişməsi və dodaqların onları qismən örtməsi səbəbindən modelləşdirilməsinin çətin olmasıdır.
Qeyd olunur ki, bu konspirasiya nəzəriyyələri boş yerdən yaranmayıb. Daha əvvəl SEPAH zabitləri İsrail baş nazirinin ofisinə zərbə endirdiklərini bildirmiş və Netanyahuya nə baş verdiyinin “naməlum” olduğunu demişdilər. Bu barədə mk.ru yazır. İsrail isə bu iddiaları təkzib edərək onları feyk adlandırıb.
Bundan başqa, ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Uitkoff və Kuşner-n Təl-Əvivə planlaşdırılan səfərinin ya ləğv edilməsi, ya da elektrik problemləri bəhanəsi ilə qeyri-müəyyən müddətə təxirə salınması da diqqət çəkib. Analitiklərin fikrincə, müharibə şəraitində bu cür səbəb kifayət qədər şübhəli görünür.Müşahidəçilər həmçinin qeyd ediblər ki, İranla gərginliyin ən pik dövründə Netanyahu informasiya məkanından demək olar ki, yoxa çıxıb. Əvvəllər mütəmadi yayımlanan video müraciətlər dayandırılıb, yalnız yeni foto və ya video ilə təsdiqlənməyən mətn mesajları paylaşılırdı.Bu şayiələrin fonunda rəsmi Təl-Əviv açıqlama vermək məcburiyyətində qalıb. İsrail baş nazirinin ofisi “Anadolu” agentliyi söhbətdə Netanyahuya sui-qəsd edildiyi barədə yayılan məlumatları “tamamilə feyk” adlandırıb və vurğulayıb ki, “baş nazir yaxşıdır”.
Müstəqil analitiklər də sensasion iddialara dərhal inanmağa çağırmırlar. Onların fikrincə, “altıncı barmaq” kimi artefaktlar yalnız süni intellekt generasiyası nəticəsində deyil, həm də videonun güclü sıxılması, əl sürətlə hərəkət edərkən təsvirin bulanması və ya görüntü keyfiyyətini yaxşılaşdıran alqoritmlərin işləməsi nəticəsində yarana bilər. Bəzi mütəxəssislər hesab edir ki, altıncı barmaq əslində sadəcə ovucdakı kölgədir.Baş nazirin sağ və fəaliyyət göstərdiyini göstərən faktlar da təqdim olunur. Məsələn, 6 martda o, Beer-Şevada partlayış baş verən yeri ziyarət edib, 10 martda səhiyyə sisteminin rəhbərləri ilə görüşüb, 12 martda isə aparıcı iranlı nüvə alimlərinin zərərsizləşdirilməsi barədə açıqlama verdiyi mətbuat konfransı keçirib.
Rusiyada isə bu şayiələrə daha ciddi yanaşılıb. Məsələn, Dövlət Dumasının deputatı və iqtisadçı Mixail Delyagin öz “Telegram” kanalında və “Tsarqrad” telekanalına müsahibəsində faktiki olaraq Netanyahuya aid ölüm versiyasını dəstəkləyib.
“Görünür, Netanyahu həqiqətən öldürülüb”, – deyə Delyagin bildirib.
Onun sözlərinə görə, altı barmaqlı videonun nümayiş etdirilməsi süni intellektin klassik səhvidir və cəmiyyətin pis xəbərə hazırlanması üçün istifadə olunan standart üsuldur. Delyagin hesab edir ki, əgər bu məlumat təsdiqlənsə, bu halda ABŞ prezidenti Donald Trump “provokatorlarla necə davranmaq lazım olduğunu göstərmiş olacaq”.
Onun fikrincə, Netanyahu Trampı İranla müharibəyə cəlb edib və İsrail maraqları baxımından qəhrəman sayılsa da, ABŞ lideri üçün bu cür oyun qəbuledilməzdir.
Digər ekspertlər isə tələsməməyi tövsiyə edirlər. Məsələn, hərbi analitik İqor Nikulin bildirib ki, baş nazirin bunkerdə gizlənməsi mümkündür, lakin ən pis ssenari də istisna edilmir. “Əgər o ölübsə, İsrail bunu gizlədə bilər. Bu, gələcək sülh danışıqları üçün müəyyən mənada ekvivalent dəyişmə ola bilər”, – deyə Nikulin ehtimal irəli sürüb.
Netanyahu ətrafındakı konspirasiya nəzəriyyələri ilə demək olar eyni vaxtda mediada İranın yeni ali lideri hesab edilən Müctəba Xamenei barədə də oxşar şayiələr yayılıb – onun ya öldüyü, ya da ciddi sağlamlıq problemi olduğu iddia edilir. Lakin bu məlumatlar da rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib.
DOĞRU.AZ
